افزایش مهریه،عامل وفاق یا برزخ اختلاف

 

نوع مطلب :فرهنگی ،اجتماعی و خانواده ،خبر ،

نوشته شده توسط:

یك مدرس و استاد حقوق دانشگاه گفت: در زمینه مهریه به جای تمركز بر قوانین و سازوكارهای خارجی بهتر این است كه مباحث فرهنگی و اخلاقی را تقویت كنیم.

دكتر حسن فدایی در گفت‌وگو با خبرنگار حقوقی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با بیان اینكه با نگاهی به آیات می‌شود فلسفه مهر و تشریع آن را استنباط كنیم، گفت: خداوند منان در آیه 4 سوره مباركه نساء می‌فرماید"و اتوا النساء صدقا تهن نحله" و در واقع از مهر به صداق تعبیر شده است و ترجمه تحت‌اللفظی‌اش این است كه مهر زنان را از باب عطیه و پیشكش بپردازید.

وی تصریح كرد: شاید دلیل اینكه از مهر به صداق تعبیر شده نشانه‌ای از راستین بودن علاقه و عشق روج به زوجه است و یا اینكه از واژه نحله استفاده شده به معنای عطیه و بخشش است یعنی مرد هیچ عنوانی جز تقدیم پیشكش و هدیه ندارد عده‌ای هم چنین تفسیر كرده‌اند كه نحل به معنای زنبور عسل است یعنی به دیگران بهترین مایع و عامل شفا را می‌بخشد اما هیچ توقعی هم ندارد هر چند عده‌ای هم نحله را به معنای دین و بدهی تعبیر كرده‌اند.

این استاد دانشگاه گفت: اگر ما صداق و نحله را در نظر بگیریم در واقع مهر یك نوع اعطای تبرعی است؛ اعطایی است كه هیچ عوضی در قبال آن وجود ندارد اما عده‌ای مهر را نوعی اعطای معوض می‌شمارند یعنی قائلند كه مهر در برابر استمتاع زوجه یا در بعضی آیات مهر به اجر تعبیر شده به همین معناست. یا بعضی مهر را در قبال حق ریاستی كه در آیه 34 سوره مباركه نساء به مردان سپرده شده می‌دانند. "الرجال قوامون علی‌النساء" یعنی در واقع مرد را رییس و مدیر خانواده قلمداد كرده‌اند كه بالطبع در قبال این حق ریاست مهری را بپردازد. البته بهتر است به جای واژه رییس در قوانین(ماده 1105 قانون مدنی)، واژه مدیر به كار رود.

وی افزود: عده‌ای هم معتقدند كه زن در قبال سختی‌ها و تلخی‌هایی كه از رابطه‌اش با مرد تحمل می‌كند باید این مهریه به او پرداخت شود و با این نگاه مهر یك اعطای معوض است.

فدایی اظهار كرد: اگر ما بخواهیم به ماهیت مهر و كاركردهای آن بپردازیم اول باید این نكته را در نظر بگیریم كه نكاح باید در دو مقوله بحث شود؛ یكی جنبه اصلی یا بعد غیرمالی و عبادی نكاح كه همان رابطه بسیط زوجیت و پیمان مقدس زناشویی است و دیگری جنبه اصلی آن است پس در واقع مهر آن جنبه فرعی و مالی قضیه است لذا نباید خیلی روی مهر و فرعیات تمركز كنیم به طوری كه از اصل قضیه كه آن محبت و مودت و پیمان مقدس است غافل شویم.

وی خاطر نشان كرد: عده‌ای مهر را مكمل سهم‌الارث زن می‌دانند و می‌گویند چون سهم‌الارث زن نصف سهم مرد است مهریه را مكمل سهم زن می‌دانند. برخی مهر را وثیقه‌ای در برابر حق طلاق مرد قلمداد می‌كنند و بر این باورند چون حق طلاق با مرد است به جهت اینكه ترمزی بر تمایلات نفسانی مرد بزنند مهر را به عنوان وثیقه‌ای برای زن قرار داده‌اند؛ هر چند این استدلال، استدلالی قوی نیست به دلیل اینكه نمی‌توان كانون محبت و مودت را با این تعابیر و تفاسیر مطرح كرد چون ما حتی در روایات داریم كه به مهر كم و بخشش مهر تشویق شده است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: پس نمی‌توانیم در نظر بگیریم كه مهریه وثیقه‌ای برای زنان در مقابل حق طلاق مردان است كه متاسفانه شاید این تعابیر در عرف هم خیلی مطرح شده و مهر را نه به دید اعلام راستی و صداقت بلكه به عنوان حربه‌ای برای استفاده كردن در برزخ اختلافاتشان قرار می‌دهند.

وی گفت: برخی مهریه را به عنوان اجر برخی فعالیت‌های زن قلمداد كرده‌اند كه در روایات هم به نوعی اشاره شده است و معتقدند به دلیل عدم حضور زن در فعالیت‌های تجاری و اجتماعی یا به نوعی پاداش فعالیت‌های زن در خانواده، مهری برای او قرار داده می‌شود با این استدلال كه آسودگی خاطر مرد در خانه نتیجه زحمات زن است و در نهایت بیمه اجتماعی و تامین آتیه زن یكی از موارد و كاركردهای مهر است.

این حقوقدان تصریح كرد: اینها همه به نوعی بیانگر تعاریفی از مهر هستند اما آنچه كه با ذوق سلیم هم سازگار است این است كه مهر تدبیر ماهرانه‌ای است كه در متن خلقت و كتاب راهنمای سعادت انسان قرآن، برای تعدیل روابط زن و مرد مطرح شده است.

وی گفت: مهر اعلام راستی و صداقت و تداوم به ایجاد یك پیوند زناشویی است و به نظر من نمی‌توان سازوكارها و قوانین را در نظر گرفت كه بیایند بحث مهریه را نظام ببخشند چون قوانینی را هم كه ما الان در باب مهریه و تحكیم بنیان خانواده مطرح كردیم شاید در واقع باعث تزلزل بنیان خانواده شده است نه تحكیم خانواده. یكی از این موارد ماده 1085 قانون مدنی در باب حق حبس است؛ یعنی زن‌ها می‌توانند تا زمانی كه مهر خود را از زوج دریافت نكرده‌اند تمكین نكنند البته مشروط به اینكه مهرشان مدت‌دار نباشد و قبلا هم تمكین نكرده باشند.

 

این استاد دانشگاه ادامه داد: همین بحث‌ها و اینكه این حق و حقوق را به نوعی به زن‌ها داده‌اند شاید همان اوایل باعث ایجاد اختلافاتی بین زوج و زوجه شود. یا ماده 2 قانون نحوه محكومیت‌های مالی راجع به حبس مردانی كه مهر را پرداخت نمی‌كنند و قادر به پرداخت نیستند و اینكه اگر اعسارشان ثابت نشود باید به زندان بروند در صورتی كه زندانی كردن دردی را دوا نمی‌كند بلكه مشكلی بر مشكلات می‌افزاید.

فدایی گفت: مطلبی كه در این رابطه می‌شود مطرح كرد و به تعبیر بزرگی كه فرمودند قوانین باید تا پشت در خانه بیایند و داخل خانه نباید صحبت از قوانین خشك و بی‌روح باشد اما آنچه كه باید خانواده را گرم نگه دارد و عامل بقاء و تحكیم خانواده شود محبت، مودت و شناخت طرفین است. لذا بهتر است كه مسائل خانوادگی را بیشتر در ابعاد اخلاقی بحث كرد و برای تقویت روابط اخلاقی و فرهنگی بسترسازی كرد تا اینكه بیاییم ضمانت اجراهای حقوقی را تقویت كنیم.

 

وی در رابطه با نقش قوانین در این باره ادامه داد: قانون مولود و زاییده اخلاق است و اگر كسی از نظر اخلاقی پایبند نباشد به نظر قوانین خشك هر نمی‌توانند او را به غل و زنجیر در بیاورد و مقید كنند. در روایات هم داریم كه من هانت علیه نفسه فلا تامن شره كسی كه به خودش احترام نمی‌گذارد و اخلاق و آداب را رعایت نمی‌كند قطعا در تعرض به دیگران هم از هیچ حربه‌ای ابا نمی‌كند پس می‌شود این بحث را مطرح كرد كه به جای تمركز بر قوانین و سازوكارهای خارجی بیاییم مباحث فرهنگی و اخلاقی را تقویت كنیم.

 

این استاد دانشگاه اظهار كرد: خانواده‌ها به جای اینكه مهر را حربه‌ای برای استفاده در برزخ اختلافاتشان قرار بدهند و آن را جایگزین تحقیق و تفحص از خانواده زوج كنند باید خودشان وارد صحنه شوند و به صورت كامل معرفت و شناخت پیدا كنند و اساس و بنیان خانواده را بر شناخت تنظیم كنند.

 

وی ادامه داد: طرفین باید انرژی احساساتشان را پشت منطق عقلانیت قرار دهند و بر اساس تدبیر حكیمانه و عاقلانه اقدام به ازدواج كنند. ازدواج‌هایی كه روی موج احساس و فارغ از هرگونه استدلال و منطق و حكمت انجام می‌شود مصداق این شعر عشق‌هایی كز پی رنگی بود عشق نبود عاقبت ننگی بود است پس اگر ازدواج و تشكیل خانواده بر اساس معرفت قرار داده شود تبعات بعدی قطعا حل خواهد شد.

 

فدایی گفت: اگر مطابق قواعد ریاضی برای اخلاق زوجین عدد یك كه عدد پایه محسوب می‌شود را در نظر بگیریم و برای هركدام از ویژگی‌ها مثل زیبایی، پولدار بودن و سایر صفات یك صفر قرار دهیم، در این صورت اگر عدد اول یعنی اخلاق را برداریم تمام صفرهای بعدی بی‌ارزش است و در واقع این تعبیری است كه بر اساس آن اگر زوج پشتوانه اخلاقی و سپرده اخلاقی نداشت و حساب‌های اخلاقی او خالی بود لذا صفرهای بعدی دیگر فایده‌ای ندارد.

 

وی گفت: ان‌شاءالله به این سمت و سو برویم كه اساس خانواده را بر مبنای اخلاق پایه‌گذاری كنیم ورودی مباحث ارزشی و مبتنی بر آیات و روایات ازدواج را صورت بدهیم و بدین شكل بقیه مباحث فرعی به خودی خود حل خواهد شد؛ همانطوری كه بزرگان گفته‌اند قبل از ازدواج چشمتان را باز كنید و بعد از آن چشم‌تان را ببندید. اما اگر این اساس اشكال داشته باشد قطعا ضمانت اجراهای بیرونی، تدوین قوانین دیگر و سازوكارهای دولت هم كارساز نخواهد بود. خانه از پایبست ویران است خواجه در فكر نقش ایوان است هم در بردارنده همین معناست.

 

این استاد دانشگاه گفت: با توجه به اینكه در قرآن كریم آمده است و "آتیتم احدیهن قنطارا" یا در سوره مباركه بقره آیه "ولاجناح علیكم فیما تراضیتم به" وجود دارد، در واقع این بحث مطرح شده است كه شما هر مقدار مهری را می‌توانید تعیین كنید. در روایات هم داریم كه "الصداق ماتراضیا علیه من قلیل اوكثیر" مهریه آن چیزی است كه طرفین بر آن توافق كرده‌اند، چه كم و چه زیاد. پس سقفی برای مهریه در آیات و روایات نداریم اما حداقل تعیین شده است و آن هم طبق ماده 1078 قانون مدنی كه مطابق فقه، آیات و روایات ماست مهر باید مالیت داشته باشد اما این نكته قابل تذكر است كه توصیه و تاكید شده است كه مهرهای سنگین قرار ندهید و زنانی كه دارای مهر كمتری هستند به نوعی مورد مدح قرار گرفته‌اند.

 

وی گفت: مباحثی همچون اینكه ما بیاییم سازوكارهایی را تعبیه كنیم یا اینكه سقفی تعیین شود مطرح شد و شایعات بسیار قوی هم مبنی بر اینكه بخشنامه شده بود كه دفترخانه‌ها مهر را مازاد بر مقدار مشخصی قرار ندهند وجود داشت كه اینها به دلایلی رد شدند اما این طرفین هستند كه می‌توانند خودشان سازوكارهایی را قرار بدهند و با هم روی این مساله تراضی كنند.

 

این استاد دانشگاه تاكید كرد: هر چه سازوكارهای خارجی، قوانین و مقررات بیرونی بهتر شود بهتر است اما در بعضی موارد لازم است كه سازوكارهایی تعبیه شود مثلا دادن مقداری از مهر به عنوان نقدینگی یا پرداخت قسمتی از مهر در اوایل ازدواج و كارهایی از این قبیل می‌تواند این مشكلات و معضلات ناشی از مهر را از بین ببرد همچنین می‌شود افرادی كه توانایی پرداخت مهرهای سنگینی ندارند با توجه به وضعیت فعلی‌شان و اینكه قدرت تسلیم مهر را دارند یا نه، اندازه‌ای برای مهرشان در نظر گرفته شود.

 





 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic