بهترین زنان از دیدگاه روایات معصومین ( علیهم السلام )

 

نوع مطلب :مقالات ،

نوشته شده توسط:

گذاری رجالی و فقهی بر باب خیرالنساء از كتاب الكافی

( قسمت دوم )

مریم پورزكی

در بخش دوم این مقاله بقیه روایات باب خیرالنساء از كتاب الكافی ذكر می گردد .

5. عدَّةُ منْ اضحابنا عنْ أَحمدَ بنُ محمدٍ البرقیِّ عنْ اسماعیلَ بنِ مهرانَ عنْ سلیمانَ الجعفَرِی عنْ ابیِ الحَسَنِ الرِّضاع قال قال أَمیرُالمؤمنینَ ع خیرُ نسائِکمُ الخَمسُ قیلَ یا أمیرَالمؤمنینْ و ما الخمسُ قالَ الهیِّنةُ اللینةُ المُؤاتیةُ التی اذا غضِبَ زوجها لمْ تکتحِل بغمضٍ حتَّی یرضی و إذا غاب عنها زوجها حفظتهُ فی غیبتِهِ فتلکَ عاملٌ منْ عمالِ اللهِ وَعاملُ اللهِ لایخیبُ

5- جماعتی از اصحاب ما از احمدبن محمد برقی از اسماعیل بن مهران از سلیمان جعفری از ابی الحسن الرضا علیه‏السلام نقل کرده‏اند که فرمود امیرالمومنین علیه‏السلام فرمودند: بهترین زنان شما پنج ]صفت دارد[. گفته شد یا امیرالمومنین و ]آن[ پنج چیست فرموند: خوار و نرم و بخشنده است کسی است که هنگامی که زوجش خشم گرفت سرمة خواب به چشم نکشد تا اینکه راضی شود و هنگامی که شوهرش از او دور شد حفظ کند او را در دوری‏اش بدین سبب آن زن کارگزاری از کارگزاران پروردگار است و کارگزار پروردگار ناامید نمی‏شود.

در مورد سند روایت «عدةُ من اصحابنا» را ثقه فرض می‏کنیم زیرا اگر تنها یک نفر از این میان ثقه باشند کافی است.

در مورد «احمدبن محمد برقی» قبلاً در حدیث دوم وی را جزو موثقین معرفی کردیم.[42]

«اسماعیل بن مهران» را نجاشی در «رجال» خود «ثقه» و «معتد علیه» معرفی نموده است.[43]

نجاشی «سلیمان جعفری» را نیز «ثقه» می‏داند.[44]

 با توجه به اینکه تمام افراد سلسله سنه «ثقه» می‏باشند سند این روایت صحیح است و چون با چهار واسطه از معصوم نقل شده متصل نیز می‏باشد.

علامه مجلسی نیز این روایت را صحیح می‏داند.[45]

در کتاب «وسائل الشیعه» این روایت به همین صورت ذکر شده غیر اینکه در ابتدای روایت پس از قیل، «یا امیرالمؤمنین» نیامده است.[46]

در «مرآت العقول» آمده. در «خیرنسائکم الخمس» مضاف محذوف است و آن «ذات الخمس من الصفات» بوده و از قول فیروزآبادی آورده است که «ما اکتحلت غمضاً بالضمّ مانمت» یعنی نمی‏خوابد.[47]

6- وَ عنهُ عنْ أَبیهِ عنْ محمدِ بنِ سنانِ عن بعضِ رجالهِ قالَ قالَ أَبوعبدِاللهِ ع خیرُ نسائکمُ الطَّیِّبَةُ الرِّریحِ الطَّیِّبةُ الطِّبیخِ الِّتی إذا أَنفقتْ أنفقتْ بمعروفٍ وَ إِذا أمسَکَتْ بعروفٍ فَتِلکَ عاملُ من عمَّالِ اللهِ و عاملُ اللهِ لایخیبُ ولایَندَمُ.

6- و از اوست از پدرش از محمد بن سنان از بعضی از رجالش که گفت اباعبدالله علیه‏السلام فرمودند: بهترین زنان شما پاکیزه بو، گوارا خوراک، آنکه هنگامی که انفاق می‏کند به نیکی انفاق کند و هنگامی که امساک می‏کند به نیکی امساک کند می‏باشد بدین سبب آن زن کارگزاری است از کارگزاران پروردگار و کارگزار پروردگار ناامید و پشیمان نمی‏شود.

در بررسی سند این روایت می‏بینیم که در ابتدای سلسله سند و عنه عن ابیه آمده به نظر می‏رسد که با توجه به حدیث شمارة (4) این افراد باید «علی بن ابراهیم» و پدرش «ابراهیم بن هاشم» باشند. اگر این طور باشد همان‏گونه که پیش از این ذکر شد «علی بن ابراهیم» جزو ثقات است اما در وسط عمر نابینا شد.[48] و پدرش «ابراهیم بن هاشم» نیز تحسین شده و در مورد او گفته شده که کتاب دارد و جزو اصحاب امام رضا علیه‏السلام می‏باشد.[49] اما اگر به کتاب «وسائل الشیعه» مراجعه کنیم می‏بینم که شیخ حر عاملی همین حدیث را با اندکی تفاوت با این سلسله سند ذکر می‏کند: «و عنهم عن البرقی عن ابیه عن محمدبن سنان عن بعض رجاله قال قال ابوعبدالله ع خیرنسائِکم...»[50]

به این ترتیب منظور از «عنهم» احتمالاً «عده»ای هستند که از برقی نقل روایت می‏کنند که ما آنها را ثقه فرض می‏کنیم و برقی که خودش جزو ثقات است[51] اما پدرش «محمدبن خالد البرقی» نجاشی وی را در حدیث ضعیف می‏داند.[52]

در طبقة بعد محمدبن سنان، ذکر شده که در دو سلسله سند ذکر شده همین فردآورده شده و مشترک است. نجاشی وی را «ضعیف» می‏داند.[53]

در مورد «بعض رجاله» اگر یکی از این افراد موثق باشد کافی است پس، آن را ثقه فرض می‏کنیم.

به این ترتیب این سند به واسطة «محمدبن سنان» ضعیف می‏باشد و اگر سلسله سند به آن گونه باشد که در «وسائل» آمده پس به واسطة «محمدبن سنان» و «محمدبن خالد البرقی» ضعیف می‏شود. علامه مجلسی نیز در «مرآت العقول» این روایت را «ضعیف علی المشهور»[54] می‏داند.

در حوزة متن حدیث همان‏طور که گفتیم همین حدیث با سلسله سند دیگری در کتاب «وسائل الشیعه» آمده است و متن آن اختلاف کوچکی دارد. در وسائل الشیعه به جای «اذا امسکت»، «ان امسکت» آمده است.[55]

7- حمیدُ بن زیادٍ عنِ الحسنِ بنِ موسی الخشابِ عنِ الحسنِ بنِ علیِّ بنِ یوسفَ بنِ بقَّاحٍ عنْ معاذٍ الجوهریِّ عنْ عمروبنِ جمیعٍ عنْ ابی عبدِاللهِ ع قالَ قالَ رسولُ اللهِ ص خیرُ نسائکمُ الطَّیبَةُ الطَّعامِ الطَّیبةُ الرِّیحِ الَّتی إِن أَنفقتْ أَنفقتْ بمعروفٍ وَ إِنْ أَمسکتْ أَمسکتْ بِمعروفٍ فتلکَ عاملٌ من عمالِ اللهِ و عاملُ اللهِ لایخیبُ.

7- حمیدبن زیاد از حسن بن موسی خشّاب از حسن بن علی بن یوسف بن بقاح از معاذ جوهری از عمرو بن جمیع از ابی عبدالله ع نقل کرد که ایشان فرمودند رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: بهترین زنان شما گوارا طعام، پاکیزه بو آن که اگر انفاق کند، به نیکی انفاق کند و اگر امساک کند به نیکی امساک کند می‏باشد بدین سبب آن زن کارگزاری از کارگزاران پروردگار می‏باشد و کارگزار پروردگار ناامید نمی‏گردد.

در مورد سند این روایت، اولین فرد «حمید بن زیاد» می‏باشد. نجاشی در حال خود این فرد را با این الفاظ توصیف نموده: «ثقةٌ واقفاً وجهاً فیهم»[56]

در مورد «حسن بن موسی الخشّاب» نجاشی او را با این عبارت توثیق نموده: من وجوه اصحابنا.[57] در طبقة بعد «حسن بن علی بن یوسف بن بقاح» وجود دارد. نجاشی این فرد را نیز «ثقه» می‏داند.[58]

اما در مورد «معاذ الجوهری»؛ احتمالاً مقصود «معاذبن ثابت الجوهری» می‏باشد. زیرا در کتاب «التهذیب»، شیخ طوسی در سند روایتی اینگونه آورده:

«و عنه عن ابی جعفرٍ عن الحسین بن علی بن یوسف عن معاذ بن ثابت الجوهری، عن عمرو بن جمیع عن ابی عبدالله ع قال...»[59]

اما با این همه نام وی را در کتب رجالی پیدا ننمودم و از این جهت مهمل فرض می‏شود.

در مورد «عمروبن جمیع» در رجال برقی یکی از اصحاب امام صادق علیه‏السلام را «عمروبن جمیع العبدی» ذکر نموده است.[60] و در مورد آن هیچ توصیفی نیامده. علامه حلی دربارة او آورده است که کنیة او «ابا عثمان الازدی» بوده و او را ضعیف معرفی کرده است.[61] نجاشی نیز در مورد «عمروبن جمیع الازدی البصری» آورده است که وی ضعیف بوده.[62]

پس سند این روایت به واسطة «معاذبن ثابت الجوهری» و «عمروبن جمیع العبدی» ضعیف می‏باشد. علامه مجلسی نیز در کتبا «مرآت العقول» خود در مورد این روایت، آن را ضعیف معرفی نموده است.[63]

با نگاهی به روایات ذكر شده احادیث 1 و 2 و 5 به عنوان احادیث موثق به بانوان جهان معرفی می گردند . در این روایات بهترین زنان در كانون خانواده قرار می گیرند ( بر خلاف نظر فمنیسم ها ) . در این روایات مشخص می شود زن می تواند به مرحله ای برسد كه به عنوان عاملی از عمال پروردگار قرار گیرد ( و كارگزار پروردگار نا امید نمی شود ) . این روایات مشخص می كنند كه وظایف زن و مرد با یكدیگر متفاوت است و هریك آن دو در چهارچوب آنچه بر عهده او قرار دارد مورد سنجش پروردگار قرار می گیرد .

متولد كردن فرزند ، محبوب و دوستداشتنی ، عفیف و پاكدامن ، عزیز و عزتمند در بین خانواده خود ، متواضع و فروتن در برابر همسر ، نفوذناپذیر در برابر مردان غیر همسر خود ، شنوای سخن همسر و مطیع در برابر او ، بخشنده در خصوص آنچه كه همسر به هنگام خلوت از او می خواهد ، دور از كارهای منافی حیا ( همچون مردان ) ، كنارگذارنده زره حیا به هنگام خلوت با همسر و پوشنده آن همراه او ، خوار ، نرم ، بخشنده ، راضی كننده همسر در زمان خشم او و حفظ كننده همسر در زمان غیبت او از صفات بهترین بانوان می باشد . با نگاهی به این صفات در می یابیم تفاوت آنچه كه غرب به عنوان ملاك بهترین زنان قرار داده است با آنچه كه در وایات معصومین تعریف شده است تفاوتی بسیار فاحش و باورنكردنی است . تفاوتی كه منتهای آن اوج یك زن تا كارگزاری پروردگار و یا انحطاط او تا كارگزاری شیطان خواهد بود . امید است این مقاله مورد توجه خوانندگان عزیز قرار گرفته باشد .

اَلْحَمْدُ للهِ رَبِ الْعالَمین



42- رجال النجاشی، ص 76.

43- همان ، ص 26.

44- رجال النجاشی، ص 183.

45- مرآت العقول، ج 20، ص 12.

46- وسائل الشیعه، ج20، ص 29.

47- مرآت العقول، همان.

48- رجال النجاشی، ص 260.

49- همان، ص 16.

50- وسائل الشیعه، ج20، ص30.

51- رجال النجاشی، ص 76.

52- همان، ص 335.

53- همان، ص 328.

54- مرآت العقول، همان.

55- وسائل الشیعه، ج 20، ص 30.

56- رجال النجاشی، ص 132.

57- همان، ص 42.

58- همان، ص 40.

59- التهذیب، شیخ طوسی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1365 هـ.ش، ج 3، ص 201.

60- رجال البرقی، ص 35.

61- رجال العلامه الحلی، ص 241.

62- رجال النجاشی، ص 288.

63- مرآت العقول، همان.

64- فرهنگ جدید عربی به فارسی، مولف: فواد افرام البستانی، مترجم: محمدبندرریگی، انتشارات حر (با همکاری نشر سبحان ) ، چاپ اول، تهران، 1378

65 - فرهنگ لاروس عربی به فارسی، تالیف خلیل جر، مترجم، سید حمید طبیبیان، انتشارات امیرکبیر، چاپ یازدهم، تهران 1380.

66- فرهنگ رائدالطلاب ، مؤلف : جبران مسعود ، مترجم ، عبدالستارقمری ، چاپ اول ، 1379 ، انتشارات یادواره كتاب

 





 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات