بررسی علل رشد روزافزون عمل‌های جراحی زیبایی در ایران

 

نوع مطلب :اجتماعی و خانواده ،خبر ،

نوشته شده توسط:

یک فوق تخصص جراحی پلاستیک ادعا کرده است که ایران پایتخت عمل های زیبایی جهان است. این که علت رشد روزافزون مراجعه به پزشکان متخصص و غیرمتخصص برای انجام عمل های زیبایی چیست ، سوالی است که کارشناسان رشته های مختلف از ابعاد گوناگون به آن پاسخ می دهند.

دختر عمه ام «مهسا» بینی اش را عمل کرده است، اگر او را ببینید باور نمی کنید که این همان مهسا باشد، دماغ اش سربالا شده، یادم است وقتی با هم به صورت خصوصی حرف می زدیم می گفت دماغ گنده، مثل این که یک جوری بختم را بسته! پس از عمل جراحی بینی، شاید اتفاق دیگری برای او بیفتد. سینا هم به مطب یکی از پزشکان جراحی زیبایی مراجعه کرده است. او فقط ۱۵ سال دارد و با اصرار می خواهد بینی اش را جراحی کند. پزشک با دلایل علمی سعی در منصرف کردن او دارد اما این حرف ها به گوشش نمی رود و می گوید: دوستان دیگرم این کار را کرده اند و من هم می خواهم مثل آن ها باشم.

باید شکل بینی ام را تغییر دهم اما پزشک می گوید: دلیلی نمی بینم که بینی ات را جراحی کنم ولی سینا غرولندکنان می گوید: می روم سراغ پزشک دیگری!

 

۱۴ و ۱۵ ساله ها متقاضی جراحی زیبایی

این روزها بازار جراحی های زیبایی حسابی داغ است. قبلاً زنان و مردان جوان و میان سال مشتری قرص و محکم مطب های جراحی زیبایی بودند اما هم اکنون به گفته برخی متخصصان جراحی زیبایی مراجعه نوجوانان ۱۴ و ۱۵ سال نیز برای انجام عمل های زیبایی رو به افزایش است و این کاهش سن نگران کننده است اگرچه آمار دقیق ورسمی از جراحی های زیبایی در کشور موجود نیست اما طبق برخی آمار غیررسمی که سایت فرارو به آن اشاره کرده است میزان جراحی های زیبایی در ایران ۷ برابر اروپا است، برخی آمار غیررسمی دیگر نیز ایران را در ردیف دوم و یا سوم از نظر جراحی های زیبایی می دانند حتی بنابر گزارش اخیر ایسنا یک فوق تخصص جراحی پلاستیک ادعاکرده است که ایران پایتخت عمل های زیبایی جهان است. این که علت رشد روزافزون مراجعه به پزشکان متخصص و غیرمتخصص برای انجام عمل های زیبایی چیست، سوالی است که کارشناسان رشته های مختلف از ابعاد گوناگون به آن پاسخ می دهند.

 

مدگرایی و چشم و هم چشمی

دکتر محمدحسین قربانی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس جراحی زیبایی را نوعی مدگرایی از طرف بعضی ها می داند و به گزارشگر ما می گوید: امروز خیلی از کارها در کشور مد شده است که جراحی زیبایی یکی از آن هاست و با داشتن هزینه های گزافی که بر اساس تعرفه های غیرواقعی پرداخت می شود، بسیاری از جوانان و حتی نوجوانان برای انجام عمل جراحی زیبایی به پزشکان مراجعه  می کنند. وی می افزاید: حتی در برخی مراکز دولتی هم با استفاده از زیرمیزی چنین جراحی هایی صورت می گیرد که خود باعث شده روند درمان با استفاده از جراحی های زیبایی از مسیر اصلی منحرف شده و به جاده خاکی برود. نماینده مردم آستانه اشرفیه که خود دندان پزشک نیز است به عوامل دیگر گرایش مردم به انجام عمل جراحی اشاره می کند و می گوید: تبلیغات رسانه ای نیز در این گرایش موثر است.

در بسیاری از رسانه ها همواره تبلیغات جراحی هایی از قبیل جراحی بینی و لیپوساکشن به چشم می خورد که برخی ها را به انجام این عمل ها ترغیب می کند. دکتر قربانی عامل دیگر را نظارت نداشتن وزارت بهداشت در حوزه درمان می داند و معتقد است ضعف در نظارت موجب شده است که حتی غیرمتخصصان هم عمل جراحی زیبایی انجام دهند و در واقع بازار عمل های جراحی زیبایی داغ شود.

دکتر ابراهیم رزم پا دبیر دومین کنگره بین المللی راینولوژی ایران نیز در مورد جراحی ها در سنین پایین و به خصوص جراحی بینی به ایرنا گفت: از مهم ترین دلایل شایع شدن جراحی بینی، مدگرایی است. چشم و هم چشمی، تمایل به انجام عمل جراحی زیبایی صورت و بینی را افزایش داده است.

دکتر بیات فوق تخصص جراحی زیبایی و پلاستیک و عضو انجمن جراحان زیبایی و پلاستیک ایران نیز در گفت وگو با خراسان معتقد است گرایش به عمل جراحی زیبایی در ایران به مد تبدیل شده است و یک نوع پرستیژ( جایگاه اجتماعی) به حساب می آید. وی می گوید: اکنون جو جامعه تغییر کرده است، تبلیغات بر روی اذهان مردم تاثیرگذاشته است و بسیاری از افراد تحت تاثیر تبلیغات به عمل جراحی زیبایی روی می آورند. حتی بسیاری از شاخص های زیبایی نیز در بین جوانان تغییر کرده است. به گونه ای که مثلاً دخترهای جوان، پسرهای دارای فلان فرم بینی را می پسندند و پسرها دختران دارای فلان فرم صورت را. دکتر بیات می افزاید: این شاخص های زیبایی به مرور زمان تغییر می کنند. ممکن است امروز فلان فرم لب و بینی مد باشد ولی چند سال دیگر کسی به این مدل ها توجهی نکند. وی به برخی از تجارب خود اشاره کرد و درباره شاخص های زیبایی و مدزدگی ها گفت: برخی از دختران به مطب من مراجعه می کنند و می گویند فلان گونه فرم لب مد است این افراد چه بسا هیچ ایرادی در بینی و لب شان دیده نمی شود ولی باز هم اصرار به عمل جراحی دارند.

دکتر علی احمدی عضو دیگر انجمن جراحان زیبایی و پلاستیک که در تهران مطب دارد، مد بودن و چشم و هم چشمی ها را از عوامل اصلی مراجعه برای عمل جراحی زیبایی می داند و به گزارشگر ما می گوید: موارد فراوانی بوده که افراد به خاطر حرف دیگران تن به عمل زیبایی داده اند، وی دهن بینی، تهییج دیگران و نارسایی های شخصیتی را از جمله دلایل دیگر مراجعه برای عمل جراحی زیبایی دانست و به ذکر مواردی پرداخت که در آن حتی دختران و پسران زیر ۱۶ سال به مطب وی مراجعه کرده و درخواست عمل جراحی کرده اند، اما ما با ذکر دلایل قانع کننده علمی این گونه افراد را از انجام عمل منصرف می کنیم.

 

اختلالات روانی و گرایش به جراحی زیبایی

گرایش به انجام عمل جراحی های زیبایی علاوه بر آن که ریشه های اجتماعی دارد، به برخی عوامل روانی نیز برمی گردد، روان شناسان مسائلی از قبیل عقده حقارت، اختلالات روانی و... را در این زمینه موثر می دانند. دکتر حمید نجات، روان شناس و استاد دانشگاه آزاد اسلامی مشهد در گفت وگو با گزارشگر ما در همین باره به اصطلاح «خودپنداره» در روان شناسی اشاره کرد و گفت: تصویری که افراد نسبت به خود دارند، گفت وگو و صحبتی است که من با خودم دارم و پیام هایی است که از سمت جامعه به طرف من می آید.

این جا بحث آگاهی از خود به میان می آید که این آگاهی بخشی ناشی از تصویری است که دیگران از افراد دارند و فردی که به عمل زیبایی روی می آورد معیار مراجعه خود برای این عمل ها را بر مبنای تصویری می بیند که دیگران از او دارند.

وی همچنین به اختلال روانی دیگری در افراد با عنوان اختلال بدشکلی اشاره کرد که برمبنای آن فرد گمان می برد که دچار نقص و ضایعه ای و قسمتی از بدنش بدشکل است.

دکتر نجات همچنین اختلالات دوران کودکی را در جراحی های زیبایی موثر می داند و می گوید: کسانی که کودکی پراضطراب و پرتنشی را سپری کرده باشند ممکن است مشتریان اولیه کلینیک های زیبایی باشند.

وی با اشاره به این موضوع که ممکن است مراجعه به کلینیک های زیبایی به آگاهی هایی که فرد از خود دارد بازگردد می گوید: برخی از افراد گمان می کنند با عمل جراحی می توانند خود را در نزد دیگران موجه و مورد پسند جلوه دهند.

دکتر نجات تقلید و خودنمایی را عامل دیگر مراجعه افراد به کلینیک های زیبایی می داند و معتقد است بسیاری از رفتارها در جامعه اکتسابی است وافراد با تقلید از رفتار دیگران و این که می بینند فلان فرد به عمل جراحی روی آورده و تغییر شکل ظاهری داده، راه او را در پیش می گیرند که همین مسئله موجب می شود برخی پدیده ها در جامعه تبدیل به مد شود.

همچنین برخی افراد دچار عقده حقارت هستند، همواره با ذهن خود درگیرند و برای جبران حقارت ها سعی در تغییر ظاهر خود دارند.

علاوه بر آن چه ذکر شد عوامل دیگری نیز در گرایش افراد برای انجام عمل زیبایی موثر است، عواملی همچون شرایط آب وهوایی کشور، افزایش سن ازدواج، ارزانی عمل های جراحی در ایران، انجام عمل توسط پزشکان دارای تخصص های مختلف از آن جمله است.

 

تبلیغات و عوامل فرهنگی

موضوع تبلیغات رسانه ای و تحت تاثیر قرار گرفتن برخی مخاطبان و کمرنگ شدن ارزش ها نیز به زعم برخی مسئولان و کارشناسان از علل دیگر گرایش به انجام برخی عمل های جراحی زیبایی است. دکتر حسین قربانی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به این مطلب می گوید: فرهنگ و ارزش های غرب از طریق ماهواره و اینترنت بر اقشار جوانان تاثیر می گذارد و عده ای از جوانان چهره های مطرح بیگانه را الگوی خود قرار می دهند و تلاش می کنند با انواع و اقسام جراحی، چهره ای همانند این الگوها داشته باشند. یک کارشناس مسائل اجتماعی با اشاره به همین مطلب به گزارشگر ما می گوید: به دلیل برتری از نظر فناوری، امکانات رسانه ای و تبلیغات جهان غرب و سیطره تاریخی تمدن غرب در برخی کشورهای در حال توسعه، یک نوع عدم اعتماد به نفس در مردم این مناطق به وجود آمده است. رضا توحیدی می افزاید: تبلیغات رسانه ای غربی ها باعث می شود که بعضی از جوانان ما به دنبال چهره های مطرح و هنرمندان سرشناس دیگر کشورها باشند و آن ها را الگوی خود قرار دهند و برای این که مثل آن چهره ها شوند به دنبال جراحی زیبایی هستند.

 

نارضایتی پس از عمل و مشکلات روانی

با توجه به آن چه گفته شد سوال اساسی این است که آیا همه کسانی که عمل جراحی زیبایی انجام داده اند پس از عمل از این موضوع راضی هستند؟ دکتر قربانی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس می گوید: براساس آمار بیش از ۲۸ تا ۳۰ درصد آن هایی که عمل جراحی زیبایی داشتند از عمل جراحی خود ناراضی بودند، در مورد علت این نارضایتی هم وی این گونه می گوید: بیماری که براساس ذهنیت خود به پزشک مراجعه می کند تا بلکه با جراحی زیباتر شود وقتی این ذهنیت او تحقق پیدا نکند، دچار نارضایتی می گردد. وی می افزاید: قطعاً این افراد گرفتار مشکلات روحی و روانی می شوند و ما این موضوع را در بسیاری از جوانانی که جراحی زیبایی کرده اند شاهد بودیم.

دکترنجات، روان شناس هم از منظر روان شناسی به چرایی این نارضایتی اشاره می کند و می گوید: بیشتر افرادی که روی به عمل جراحی زیبایی می آورند، پس از عمل ممکن است از وضعیتی که برای شان پیش آمده راضی نباشند. این افراد یک تصور رویاگونه ای از خود دارند، در ذهن تصویر دیگری از خود می سازند و تصور می کنند که پس از جراحی زیبایی زیباتر خواهند شد در حالی که این تصور اشتباه است و هرگز افراد با عمل جراحی به این تصویر رویاگونه دست نمی یابند، این افراد وقتی به رویای خود نمی رسند دچار افسردگی، اضطراب و حتی پرخاشگری می شوند.

دکتر احمدی فوق تخصص جراحی زیبایی و پلاستیک، هم به جنبه دیگر این نارضایتی اشاره می کند و می گوید: از نظر علمی یکی از مواردی که بر مبنای آن نباید عمل جراحی روی فردی انجام شود، این است که بیمار به دلیل چشم و هم چشمی و تحت تاثیر حرف دیگران برای عمل مراجعه کرده است نه این که خودش نیاز به عمل را احساس کند. وی می افزاید: ما به این گونه بیماران می گوییم که نتیجه عمل چه خوب و چه بد باشد، شما هرگز از آن راضی نخواهید بود چون شما با حرف فرد دیگری می خواهید عمل کنید و بنابراین پس از عمل نیز ممکن است هر فردی یک حرفی بزند.

 

راهکار چیست؟

با توجه به زیان های ناشی از عمل جراحی زیبایی برای فرد این سوال مطرح است چه باید کرد؟ دکتر ابراهیم فیاض مردم شناس و استاد دانشگاه در این باره به سلامت نیوز گفته است: هیچ برنامه ای برای بومی نگه داشتن معیارهای زیبایی  وجود ندارد. او می افزاید: فقط به تبلیغات صداوسیما نگاه کنید که کودکان مو طلایی با چشمان رنگی گلچین شده اند تا به عنوان بچه هایی زیبا کالاها را تبلیغ کنند، این موضوع به ذهن مخاطب القا می کند که برای زیبا بودن باید شبیه اروپایی ها باشید. دکتر افسر افشار نادری هم نظارت وزارت بهداشت را بر عملکرد مراکز جراحی به عنوان یک راهکار می داند. وی می گوید: هر روز جوانان و نوجوانان ایرانی برای آن که به گمان خود زیباتر باشند فارغ از این که همیشه خطر وقوع اتفاقات پیش بینی نشده وجود دارد خود را به تیغ تیز جراحی پزشکان می سپارند، اتفاقی که این روزها حتی گریبان ۱۴ ساله ها را هم گرفته است.

دکتر حسین قربانی نیز علاوه بر نظارت وزارت بهداشت و درمان، اطلاع رسانی رسانه ها را در خصوص عوارض این جراحی ها گوشزد می کند و در عین حال پرنشاط و پرتحرک بودن جامعه را عاملی برای دوری جستن جوانان از گرایش به شادی های کاذب می داند.

 

نقش خانواده ها

اما دکتر نجات به عنوان یک روانشناس می گوید: گرایش به عمل جراحی زیبایی نشانگر یک ناامنی روانی در افراد است و بنابراین خانواده ها باید احساس امنیت را در فرزندان خود ایجاد کنند. وی می گوید: جایی که فرزندشان گمان می کند که نقصی ظاهری دارد و نیاز به برطرف شدن آن است او را تشویق و ترغیب کنند و از سایر توانایی های او سخن بگویند تا این فرزندان شان دچار خود کمتربینی نشوند و به قابلیت های دیگری که دارند، فکر کنند.

دکتر احمدی هم با اشاره به نقش  خانواده می گوید: گاهی وظیفه پزشک است که از نظر اخلاقی و حتی علمی والدین نوجوانان و جوانان را در جریان عواقب برخی جراحی های زیبایی قرار دهند. وی با ذکر این نکته که براساس قانون عمل جراحی برای دختران زیر ۱۶ سال و پسران زیر ۱۸ سال ممنوع است به ذکر موردی اشاره کرد و گفت: دختر ۱۸ ساله ای به همراه پدر خود برای بزرگ کردن لب به مطب مراجعه کرد و گفت: دوستانم می گویند که لب من متناسب با صورتم نیست. این دختر اصرار به عمل داشت اما من واقعاً دریافتم که لب وی متناسب با چهره اش است و عمل زیبایی هیچ دردی را از او دوا نمی کند پس با دلایل قانع کننده ای که برای پدر او ذکر کردم آن ها از عمل جراحی منصرف شدند. بنابراین باید نقش خانواده ها را در راهنمایی نوجوانانی که بدون علت به دنبال عمل زیبایی هستند برجسته ببینیم تا با کمک والدین آن ها را کنترل کنیم.

دکتر فیاض نیز در همین زمینه اعتقاد دارد که جراحی زیبایی بیشتر در میان طبقه متوسط و مرفه صورت می گیرد.

به گفته دکتر فیاض در برخی خانواده های متوسط و رو به بالا جراحی زیبایی به نوعی کسب افتخار محسوب می شود و اگر کسی زیر چاقوی جراحی نرفته باشد احساس کمبود می کند. با توجه به این اظهارات باید گفت: دیدگاه خانواده ها در گرایش افراد به سمت جراحی های زیبایی بسیار موثر است و وقتی این دیدگاه پررنگ تر می شود میل به سمت انواع جراحی های زیبایی نیز افزایش می یابد. با توجه به آن چه ذکر شد به نظر می رسد در جامعه ما تب زیبا شدن به کمک جراحی ها در حال بالا رفتن است و علاوه بر جوانان و نوجوانان و خانم ها، سالمندان و مردان نیز به این تب دچار شده اند. متاسفانه برخی از همین مراجعه کنندگان به کلینیک های زیبایی جدای از عوارضی که پس از عمل به آن گرفتار می شوند چنان تغییری در صورت و اندام خود احساس می کنند که گاه این تغییرات روان آن ها را می آزارد، به گونه ای که نمی توانند از درون با تصویر جدید خود ارتباط برقرار کنند و این سرآغاز یک بحران جدید در زندگی آن ها می شود. از این رو براساس آن چه ذکر شد ضروری است با کمک همه متخصصان روان شناسی، علوم رفتاری، جامعه‌شناسان و مسئولان بهداشتی و درمانی کشور جوانان و نوجوانان از گردبادی به نام جراحی زیبایی نجات داده شوند.

چکیده گزارش

عمل جراحی زیبایی یکی از حساس ترین عمل های جراحی است که البته برخی در صورت نیاز تن به این عمل می دهند اما مشاهده می شود که عمل جراحی زیبایی در بین نوجوانان ۱۴ تا ۱۵ سال به نوعی شیوع پیدا کرده است و کارشناسان در بیان علت آن به عوامل فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و روانی اشاره می کنند و از عوارض عمل های جراحی بر سلامت جسم و روان افراد سخن می گویند. همچنین کارشناسان راهکارهایی را نیز به منظور جلوگیری از گرایش افراطی به انجام عمل های زیبایی مطرح کرده اند، این راهکارها شامل نظارت صحیح وزارت بهداشت و درمان، فرهنگ سازی، دوری از تبلیغات و آگاهی دادن به جامعه می شود.





 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic