تبلیغات
بانوان - روایت گر ناب احادیث نبوی،حضرت معصومه(س)
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :
نویسندگان
برچسبها
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
بانوان




نوشته:فرزانه نیکوبرش

آنجا که روز ولادت حضرت معصومه)س)به عنوان روز دختر نام گذاری شده است بر آن  شدیم تا با بررسی سیره علمی و حدیثی آن بزرگوار که به عنوان "عالمه" و "محدثه آل طاها" مشهور است ، گامی کوچک جهت شناساندن این بانوی بزرگ به نسل جوان و بخصوص دختران به عنوان الگوی عملی اسلام ارائه دهیم تا چراغ راه هدایت جامعه باشند .  هم چنان امام رضا)ع) فرمودند : «من زارها عارفاً بحقها فله الجنة . »

«هرکس او را زیارت کند در حالی که عارف به حق او باشد ، بهشت ازآن اوست .»

روایت گران حدیث

            حدیث در اصطلاح علم درایه به کلامی  اطلاق می شود که حکایت از سخن یا فعل یا تقریر معصوم u داشته باشد . محدث و محدثه به کسی گفته می شود که سخن معصوم یا فعل تقریر او را نقل کند . اهمیت این کاردر آن است که سیره و روش علمی و معارف بی پایان حضرت معصومین (ع) نسل به نسل و در همه قرون و اعصار حفظ گشته و ثمرات آن به تمامی ابنای بشری می رسد ، و این امر آنقدر اهمیت دارد که حضرت رسول اکرم e فرمودند : «من تعلّم حدیثین ، بنفع بهما نفسه او یعلم ها غیر فینفع بها کان خیراً له من عبادة ستین سته» 

            «کسی که دو روایت بیاموزد و خود از آن سود ببرد یا به دیگری آموزد تا او از آنها بهره ببرد ، برایش از شصت سال عبادت برتر است .»

            حدیث که بیان سنت و سیره نبوی است از مهم ترین پایه ها و ستون هایی است که شریعت اسلامی برآن استوار است . در سنن و آثار در استنباط احکام الهی ، منبع و مرجع فقیهان و در اعمال پناه مؤمنان است . زیرا قوام اسلام در عمل کردن و مراجعه به  آن است و ثبات ایمان در پذیرش و حرکت در مسیر آن است . چون علم به حلال و حرام در تمام احکام از طهارت گرفته تا دیات ... در حدیث به ودیعت گذاشته شده است .

            از این روی در طول تاریخ با حاکمیت اموی و عباسیان ، حاملان کتب و سنن و احادیث نبوی در سختی و رنج مضاعفی به سر می بردند .  و گاه برای فرار از تنگناهای موجود و گسترش حدیث نبوی ، هجرت ، شورش و زندان را به کرات تجربه می کردند و علی رغم فشارهای حکومتی شاگردان و علمای شیعه در هر فرصتی که پیدا می کردند به نقل احادیث نبوی می پرداختند ؛ بخصوص احادیثی مانند حدیث ثقلین ، منزلت ، غدیر در راستای تداوم امامت و ترسیم گر آن بود ، از این روی اساس حکومت اموی و عباسی هم نسبت به آن بسیار حساس بودند و برخورد همراه با خشونت را علیه شیعیان به کار گرفتند .

   در  میان راویان حدیث ، حضرت فاطمه معصومه (س) نیز با توجه به شناخت محیط سیاسی و اجتماعی خود  با درایت و تیز هوشی ذاتی در جهت حفظ سرچشمه زلال نبوی ، در مسیر امامت گام برمی داشت و در همراهی با امام رضا (ع)در قول و فعل  نه تنها کوتاهی نکرد ، بلکه در گسترش احادیث نبوی که استمرار ولایت و امامت محسوب می شود ، با نقل احادیث معتبر از حریم امامت و ولایت دفاع کرد . 

   از این روی است که حضرت فاطمه معصومه (س) به علت بیان حدیث نبوی به «محدثه» معروف می شود و بی سبب نیست که از میان 38 خواهر و برادر ، فقط ایشان با امام رضا (ع) از مادر یکی هستند و دارای چنان مقام رفیع و عظیمی می گردد که «عالمه» و «محدثه» می شود ، عالمه ای که امام صادق (ع)با تجلیل از او قبل از تولدش ، زیارت همراه با معرفت او را پاداش بهشت نوید داده است و شفاعتش را شامل حال تمام شیعیان دانسته است .

 

زنان راوی

            از صدر اسلام تا دوران اموی و عباسی امامان معصوم (ع)  ، زنان نیز با کسب علم حدیث به عنوان راویان در صحنه حضور جدی و فعال داشتند . چنانچه ذکر شد« راویان احادیث رسول اکرم(ص)از میان بانوان به 47 می رسند که در طول تاریخ حضور معصومین(ع)سابقه ندارد . در عصر امام صادق (ع)که رشد و توسعه علوم و معارف اهل بیت (ع)به نقطه اوج خود رسیده بود ، راویان زن مسلمان 33 نفر بودند .  با این که حضرت زهرا (س)خود از بانوان بزرگ و دختر گرامی پیامبر (ص)است و با عصر ایشان فاصله چندانی ندارد ، تنها 7 راوی داشته است . بدین ترتیب عصر رسالت نقطه اوج دانش آموزی زنان مسلمان بوده و بعدها به علت فشارهای سیاسی رژیم های اموی و عباسی ، حوزه های علمیه زنان حالت رکود به خود گرفته است .» 

    با وجود این که در دوران حکومت عباسیان زنان در فشار و تنگنای شدیدی بودند ، در تشکیلات داخلی مدینه و شبکه ارتباطی که امام موسی کاظم u  سازماندهی کرده بودند ، نقش مهمی داشتند .   از جهت حفظ امانت ها و انتقال اموال نه تنها فعال بودند ، بلکه در زمینه روشنگری و هدایت گری نیز در عرصه ی علمی فعالیت ویژه ای داشتند . در این میان «تنی چند از دختران امام موسی کاظم (ع)در عصر اختناق عباسیان تلاش فراوان می نمودند تا امت را با حقایق آشنا سازند . فاطمه ، زینب ، ام کلثوم و حکیمه دختران امام موسی بن جعفر (ع)می باشند .آنان با نسلی مواجه بودند که به جهت خیانت اجدادشان نسبت به فضایل علی (ع) نادان بودند ، خلفا و حکام نیز بر استمرار نادانی مردم در امر ولایت اهل بیت u اصرار داشتند .»  و دختران امام موسی کاظم(ع)در حلقه ی علمی بانوان تلاش داشتند با بیان احادیث نبوی به مبارزه با جهل و انحراف بپردازند .

            در میان فرزندان دختر امام موسی کاظم u «فاطمه کبری » حضرت معصومه u به همراهی دیگر زنان به رغم تهدید های حکام سخت می کوشیدند تا روایاتی را که بیانگر فضایل علی u بود برای مردم بیان کنند . شاید به علت فعالیت زیاد آنها حلقه ی علمی و جلسات بانوان از رونق بیشتری برخوردار بوده است . از این روی در تاریخ نقل شده است که «زنان راوی عصر امام موسی کاظم (ع) پنج نفر بودند  و سه تن از آنان از دختران ایشان و دوتن از اصحاب امام صادق (ع) و ائمه پیش از ایشان بودند . مؤلف [کتاب] اعلام النسا المؤمنات حضرت فاطمه معصومه u را از جمله راویان احادیث پدر بزرگوارشان معرفی کرده اند .»

            اصحاب و سنن و آثار از فریقین برای فاطمه معصومه (س)روایت هایی را ثبت کرده و بیان نموده اند که احادیث این بانو در مرتبه صحاح بوده و برای قبول و اعتماد و اطمینان و عمل شایستگی داشته است و خصوص مضامین آنها مخالفتی با یکدیگر ندارند ، زیرا آن بانو از کسانی حدیث نقل می کند که یکی پس از دیگری صالح ، صادق ، بزرگوار ، پرچم دار دین و دنیا و بنیاد علم و دانش و از نسل هدایت گران بوده اند . کسانی که نسبت به صداقت و امانت داری و حجت بودن آنها اطمینان وجود دارد و شخصیتی استوار و یقینی راستین دارند . 

            بر این اساس «محدثه» بودن حضرت معصومه (س)  و شهرت ایشان در بین اصحاب حدیث،عالمه بودن ایشان را ثابت می کند . نقل و روایت حدیث در زمانی صورت می گیرد که حکومت تلاش فراوانی برای از بین بردن راویان و محدثان داشته است و در گذر زمان تعداد بسیاری از راویان راستین و بیان کننده احادیث نبوی در مقابل تیغ خصم از بین رفته اند . از این روی اهتمام و تلاش دختران امام موسی کاظم(ع)و بخصوص حضرت
 فاطمه معصومه (س)  در توسعه و نشر معارف اسلامی ناب نبوی که آنها را بدون واسطه از پدر و برادر خویش درس گرفته اند و بابیان آنها به گسترش عقاید ناب محمدی (ص) و معرفت اهل بیت(ع)در جامعه کمک بسیار زیادی
کردند ، دارای اهمیت است .  

بخصوص که این احادیث که به حضرت معصومه (س)نسبت داده می شود پیرامون تأکید بر قیام امام حسین (ع)، دوستی اهل بیت (ع)، حدیث معراج ،حدیث غدیر و منزلت است که از اصول و پایه های اعتقادی شیعیان محسوب می شود و گزینش و بیان این احادیث ترسیم گر نقش امامت در جامعه ای است که افکار انحرافی و التقاطی ، کاملاً در جامعه ریشه دوانده است و حضرت معصومه (ع)با بیان این احادیث نقش و رسالت خویش را به نحو احسن به انجام می رساند و این ممکن نیست مگر با علم و معرفتی که آن حضرت از محضر دو امام معصوم(ع)کسب فیض کرده است ، که در اینجا به نقل احادیث می پردازیم .

 

حاصل فرهنگ و تعلیم نبوی

            مجموعه ی احادیث فوق که هریک پیرامون احادیث ناب نبوی است که به جایگاه حقیقی امامت ، ولایت و غدیر که سر منشأ آن با علی (ع) شکل می گیرد ،اشاره دارد.بیان این احادیث از جهت درک شرایط سیاسی و اجتماعی دارای اهمیت فوق العاده ای است ؛ زیرا آگاهی از «فرهنگ و روش زندگی پر افتخار خاندان پیامبر(ص)و آل علی(ع)و پناهندگی معنوی و علمی به این پناهگاه مطمئن و استوار ، یکی از اصیل ترین راه های شناخت اسلام ناب و بهره مندی از آن است . چرا که آنها از سرچشمه زلال اسلام آب نوشیده اند و تبلوری از مکتب حیات بخش پیامبر اسلام (ص) هستند .» 

     حضرت معصومه (س)نیز به واسطه ارتباط و اتصال به این سرچشمه زلال و با شناخت و معرفت حقیقی گلچینی از احادیث ناب را انتخاب کرد که هم راویان آن و هم سلسله سند به سرچشمه نبوی اتصال می یابد . انتخاب به جا و زیبا و دقیق احادیث و ثبت آن در تاریخ راویان حدیث از تیزبینی و درایت و سیاست مداری و علم
حضرت معصومه (س) حکایت دارد که در مکتب علوی تعلیم دیده است و با رسالتی که در عرش الهی بر دوش داشته است ، تلاش ویژه ای را در محافل علمی بانوان به کار برد تا با نقل احادیث معتبر نبوی به «محدثه آل طاها» مشهور می شود .

 

نتیجه

            از دیدگاه اسلام زن و مرد ، همچون دو بال هستند که دارای صفات و خصوصیت های یکسانی هستند که می توانند با آگاهی و معرفت در مسیر سعادت و کمال گام بردارند . تاریخ اذعان دارد که هرگاه زنان در جایگاه حقیقی خود قرار گرفتند با تدبیر و اخلاص خود توانستند پیام آوران و مربیان خوبی برای جامعه باشند که
 فاطمه زهرا (س) ،حضرت زینب(س) و حضرت فاطمه معصومه (س) نیز از این دسته زنان استوار و مبارز و مقاوم و عالمی هستند که از سرچشمه اسلام ناب محمدی
e نوشیدند و در جامعه آن را گستراندند ..

            حضرت فاطمه معصومه(س)در محیطی تربیت شده که تحت تعلیم دو امام معصوم(ع)قرار گرفت و با استعداد و صفات ذاتی که داشت در کنار عوامل محیطی و تربیت نبوی ، چنان آزموده شد تا بتواند از عهده مسئولیت خطیر خویش برآید و در صحنه های علمی و عملی حضوری فعال و پویا داشته باشد .حضرت معصومه (ع)علم جویی و علم آموزی و برگزاری محافل علمی را شاخصه ی رشد و تکامل خود قرار داد و «محدثه» بودن را با انتخاب احادیث ناب نبوی همچون حدیث منزلت ، غدیر ، دوستی آل محمد (ص)و معراج در تاریخ حدیث با راویان موثق جاودانه ساخت تا حیات اهل بیت (ع)  تا ظهور حجت حق در مقابل زنگارهای تاریخ به دور از تحریف جاودانه بماند .

بر این اساس وجود معصومه ای که خود معدن علم و کرامت و آگاهی است در مکان طاهری که به عُش
 آل محمد (ص)مشهور است ، باعث شد که در کنار انوار وجودی و تابان آن حضرت حوزه های عملیه ای به وجود آید که محل رفت و آمد و تربیت فقیهان و راویان و شاگردان برجسته مکتب امام صادق (ع)و مشراب امام موسی کاظم (ع)  و محبان اهل بیت (ع) قرار گیرد و بزرگ ترین مرکز نشر معارف اسلامی و پایگاه تشیع در سطح جهان گردد .

از این روی اگر زنان مسلمان با شناخت و معرفت با الگوهای عملی همچون حضرت فاطمه معصومه (س)  آشنا شوند ، می توانند در جامعه با پویایی ، آگاهی و شناخت هویت و جایگاه خویش با مسئولیت پذیری اجتماعی ، حضوری قوی، مؤثر و تأثیرگذار داشته باشند و تنها در این صورت است که جامعه می تواند با امید به رشد و توسعه ، مسیر سعادت و کمال را در جهت معرفت الله و خلیفه الله شدن طی کند .

منیع:برگرفته ار كتاب «دخترم معصومه(س)» نوشته فرزانه نیكوبرش





نوع مطلب : فرهنگی، مناسبت ها، مقالات، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


دوشنبه 27 شهریور 1391 :: نویسنده :
نظرات ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر